หมายเหตุประกอบงบการเงิน มีความสำคัญอย่างไร

หมายเหตุประกอบงบการเงิน มีความสำคัญอย่างไร

ตามหลักการของบริษัทนิติบุคคลจะต้องส่งข้อมูลการเงินให้กับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าตามกฎหมายที่กำหนด ซึ่งบริษัทจะต้องทำรายงานทางการเงินและบัญชี หรือการจัดทำงบการเงินที่ประกอบด้วย งบแสดงฐานะทางการเงิน งบกำไรขาดทุน งบกระแสเงินสด และงบแสดงการเปลี่ยนแปลงส่วนของผู้ถือหุ้น (ศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับปิดงบการเงินเพิ่มเติมได้ที่นี่) นอกจากนี้ยังต้องมีการลงบันทึก หมายเหตุประกอบงบการเงิน และจะต้องแนบข้อมูลท้ายงบการเงินเมื่อส่งให้กรมพัฒนาธุรกิจการค้า

ดังนั้นในบทความนี้จะมาทำความรู้จักกับ หมายเหตุประกอบงบการเงิน ที่มีความเกี่ยวข้องกับระบบบัญชีและมีความสำคัญไม่แพ้กับข้อมูลทางการเงินด้านอื่นๆ เช่นกัน ซึ่งกิจการควรทำความเข้าใจและเรียนรู้วิธีการจัดทำหมายเหตุประกอบงบการเงิน เพื่อให้ได้ข้อมูลตัวเลขที่ถูกต้องเพื่อส่งกรมพัฒนาธุรกิจการค้า และสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในด้านอื่นๆ ได้โดยไม่ผิดพลาดอีกด้วย โดยมีรายละเอียดดังนี้

หมายเหตุประกอบงบการเงิน คืออะไร

หมายเหตุประกอบงบการเงิน คือข้อมูลที่แสดงเพิ่มเติมจากข้อมูลในงบแสดงฐานะการเงิน งบกำไรขาดทุน และกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จอื่น งบกำไรขาดทุนที่แสดงแยกต่างหาก และงบกระแสเงินสด หมายเหตุประกอบงบการเงินเป็นการอธิบายหรือการแยกแสดงของรายการที่นำเสนอในงบการเงินดังกล่าว และข้อมูลเกี่ยวกับรายการที่มีคุณสมบัติไม่เพียงพอที่จะรับรู้ในงบการเงินที่นำเสนอ 

นอกจากนี้ในหมายเหตุประกอบงบการเงิน ยังกล่าวถึงข้อมูลทั่วไปของกิจการ นโยบายการบัญชีที่สำคัญที่บริษัทใช้ เป็นการแสดงรายละเอียดรายงานเรื่องต่างๆ นอกเหนือจากตัวเลขที่เห็นในงบการเงิน เช่น รายละเอียดลูกหนี้ รายละเอียดสินค้าคงเหลือ รายละเอียดที่ดิน อาคาร อุปกรณ์ ข้อมูลจำแนกตามส่วนงาน ภาระผูกพัน และหนี้สินที่อาจจะเกิดขึ้น การค้ำประกัน คดีความฟ้องร้อง เหตุการณ์ภายหลังวันที่ในงบการเงิน เป็นต้น

องค์ประกอบของหมายเหตุประกอบงบการเงินมีอะไรบ้าง 

องค์ประกอบหลักๆ ของหมายเหตุประกอบงบการเงิน มีอยู่ด้วยกัน 3 ส่วน สามารถอธิบายได้ดังนี้

ส่วนที่ 1 ของหมายเหตุประกอบงบการเงินเป็นส่วนที่อธิบายรายละเอียดทั่วไปของบริษัทว่าจะประกอบธุรกิจอะไร และนโยบายการบัญชีต่างๆ ของบริษัท ในส่วนนี้จะระบุถึงอุตสาหกรรมหรือธุรกิจหลักที่บริษัทดำเนินการอยู่  

ส่วนที่ 2 ของหมายเหตุประกอบงบการเงินอธิบายรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับแต่ละบัญชีในงบการเงิน เช่น บัญชีลูกหนี้ สินค้าคงเหลือ ทรัพย์สินที่สามารถแปรรูปได้ เช่น ที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์ รายละเอียดเหล่านี้ช่วยให้เข้าใจเพิ่มเติมเกี่ยวกับข้อมูลที่อยู่ในงบการเงิน 

ส่วนที่ 3 ของหมายเหตุประกอบงบการเงินได้อธิบายเนื้อหาที่ไม่ได้ระบุในงบการเงิน และอธิบายเกี่ยวกับข้อมูลที่เป็นรายละเอียดเพิ่มเติม เช่น ข้อมูลจำแนกตามส่วนงาน ภาระผูกพันหรือหนี้สิน การกู้ยืมเงินจากธนาคารหรือหน่วยงานอื่นๆ การค้ำประกันและผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากการค้ำประกัน การเปลี่ยนแปลงของสภาพธุรกิจ หรือสถานการณ์ภายนอกที่มีผลต่องบการเงิน เป็นต้น  

หมายเหตุประกอบงบการเงิน บ่งบอกอะไรในธุรกิจได้บ้าง

หมายเหตุประกอบงบการเงินมีรายละเอียดที่ต้องบันทึกมากและแตกต่างกันไปในแต่ละบริษัท อย่างไรก็ตามโดยทั่วไปจะมีรายละเอียดดังนี้

1.นโยบายทางการบัญชี ที่จะถูกบันทึกไว้ในหมายเหตุประกอบงบการเงินเป็นอันดับแรก โดยจะอธิบายเกี่ยวกับนโยบายทางบัญชีของบริษัทว่าเป็นอย่างไร ก่อนที่จะไปชี้แจงรายละเอียดเพิ่มเติมในส่วนต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง

2.รายละเอียดสินทรัพย์ที่จับต้องไม่ได้ ในหมายเหตุประกอบงบการเงิน ให้ลงรายละเอียดวิธีการประเมินมูลค่าของสินทรัพย์ที่จับต้องไม่ได้ไว้ด้วย

3.การลงทุนและถือหุ้นในบริษัทอื่นๆ สิ่งที่จำเป็นต้องลงบันทึกในหมายเหตุประกอบงบการเงิน คือกิจการถือหุ้นในบริษัทใดอยู่บ้าง ถือเท่าไร รวมไปถึงการสร้างรายได้ของกิจการในรูปแบบของเงินปันผลจากบริษัทที่ทางกิจการถือหุ้นอยู่ด้วย

4.ในงบการเงินของกิจการจะแบ่งรายละเอียดของเจ้าหนี้เป็นหนี้ระยะสั้นและหนี้ระยะยาวเท่านั้น แต่ในหมายเหตุประกอบงบการเงินจะต้องบันทึกรายละเอียดต่างๆ เกี่ยวกับหนี้ของกิจการโดยไม่ระบุว่ากิจการได้กู้ยืมเงินมาจากสถาบันการเงินใด และจะแยกหนี้เป็นก้อนต่างๆ เพื่อให้เห็นรายละเอียด รวมถึงหากกิจการมีการออกหุ้นกู้ รายละเอียดของหุ้นกู้จะต้องบันทึกในหมายเหตุประกอบงบการเงินด้วยเช่นกัน

5.รายละเอียดลูกหนี้ ในงบการเงินอาจมีรายละเอียดแค่ตัวเลขลูกหนี้การค้าในภาพรวม ซึ่งแน่นอนว่าไม่เพียงพอในการประเมินความเหมาะสมในการเป็นเจ้าหนี้ของกิจการ จึงจำเป็นต้องลงบันทึกรายละเอียดลูกหนี้ในหมายเหตุประกอบงบการเงิน ซึ่งโดยส่วนใหญ่จะไม่ลงรายละเอียดว่าลูกหนี้เป็นใครบ้าง แต่จะทำการแบ่งหนี้เป็นก้อนตามขนาดหนี้เพื่อให้เห็นภาพแบบกว้าง

6.วิธีคิดค่าเสื่อมราคา ในหมายเหตุประกอบงบการเงิน จะมีรายละเอียดวิธีคิดค่าเสื่อมราคา ว่าค่าเสื่อมราคาของสินทรัพย์ต่างๆ ที่มีค่าเสื่อมราคานั้นคิดอย่างไร เพิ่มเติมมาจากในงบการเงินที่มีแค่ตัวเลขค่าเสื่อมราคา

7.การแสดงรายละเอียดเกี่ยวกับอัตราแลกเปลี่ยนในงบการเงินที่เกี่ยวข้องกับสกุลเงินต่างประเทศ ซึ่งจะต้องแสดงอัตราแลกเปลี่ยนที่ใช้ในส่วนต่างๆ ของงบการเงิน โดยระบุชื่อสกุลเงินที่ใช้ อัตราแลกเปลี่ยนที่ใช้ และข้อเสนอแนะหรืออธิบายเกี่ยวกับอัตราแลกเปลี่ยนดังกล่าวในหมายเหตุของงบการเงิน (ข้อมูลจาก  https://inflowaccount.co.th/notes-to-financial-statement/ )

บทสรุป จากข้อมูลรายละเอียดที่กล่าวมาข้างต้นอาจทำให้เจ้าของกิจการคิดหนัก โดยเฉพาะเมื่อกำลังจะเปิดกิจการใหม่ที่ไม่ใหญ่โตเท่าใดนัก และยังไม่มีนักบัญชีที่เข้ามาดูแลโดยตรง ในเรื่องของการทำหมายเหตุประกอบงบการเงินและรายการทางบัญชีอื่นๆ ทั้งนี้เจ้าของกิจการสามารถมอบหมายให้สำนักงานบัญชีดำเนินการแทนได้โดยการจ้างผู้ทำบัญชีมืออาชีพ

นอกจากนี้เมื่อกิจการได้จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลแล้ว จะต้องทำบัญชีและระบุหมายเหตุประกอบงบการเงิน ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ เพราะการทำบัญชีและระบุหมายเหตุประกอบงบการเงินไม่เพียงแค่เป็นการปฏิบัติตามกฎหมายที่กำหนด แต่ยังมีประโยชน์ในหลายด้าน เช่น ช่วยให้สามารถเห็นรายละเอียดของรายการในงบการเงิน นโยบายการทำบัญชีที่กิจการใช้ เป็นต้น